Nobel za sterowanie neuronami światłem. Trzech naukowców nagrodzonych za optogenetykę

Karl Deisseroth, Peter Hegemann i Georg Nagel otrzymali Nagrodę Nobla 2026 w dziedzinie fizjologii lub medycyny za odkrycia dotyczące kanałów jonowych sterowanych światłem i rozwój optogenetyki. Metoda pozwala niezwykle precyzyjnie włączać i wyłączać aktywność wybranych komórek nerwowych.

Karl Deisseroth, Peter Hegemann i Georg Nagel zostali uhonorowani za odkrycia, które pozwoliły wykorzystywać światłoczułe kanały jonowe do precyzyjnego sterowania aktywnością wybranych komórek. To fundament optogenetyki — techniki łączącej genetykę z impulsami świetlnymi.

Światło jako przełącznik dla neuronów

W praktyce badacze wprowadzają do określonych komórek białka reagujące na światło, a następnie za pomocą odpowiedniej długości fali mogą uruchamiać albo hamować ich aktywność. W neuronauce pozwala to sprawdzać, czy konkretny obwód mózgowy rzeczywiście odpowiada za dane zachowanie lub reakcję. Nature podkreśla, że metoda zmieniła sposób badania przyczynowych zależności w mózgu, a nie tylko obserwowania korelacji między aktywnością komórek a zachowaniem.

Laureaci podzielą między siebie 12 mln koron szwedzkich. Optogenetyka pozostaje przede wszystkim narzędziem badawczym, ale rozwijane są również eksperymentalne zastosowania związane z odtwarzaniem niektórych funkcji wzroku i lepszym poznawaniem chorób układu nerwowego. Nobel podkreśla więc znaczenie metody, która z laboratoryjnego narzędzia stała się jednym z filarów współczesnej neuronauki.