POLSTR zamiast WIBOR. Co zmieni się w kredytach?

WIBOR ma stopniowo ustąpić miejsca POLSTR. Zmiana wskaźnika brzmi technicznie, ale dla kredytobiorcy najważniejsze pozostaje pytanie o wysokość raty. Prezes Związku Banków Polskich Tadeusz Białek ocenia, że dla klientów zmiana nie powinna oznaczać dużego skoku kosztów. W praktyce wiele zależy jednak od konstrukcji konkretnej umowy, marży banku i harmonogramu przejścia.

Wskaźniki referencyjne stanowią część oprocentowania wielu kredytów ze zmienną stopą procentową. W uproszczeniu bank dodaje do wybranego wskaźnika własną marżę, a suma wpływa na wysokość odsetek. WIBOR był przez lata dominującym punktem odniesienia w Polsce. Reforma ma doprowadzić do szerszego wykorzystywania POLSTR, który opiera się na innych danych o transakcjach i warunkach rynku pieniężnego.

W rozmowie cytowanej przez PAP prezes ZBP przypomniał, że nowe kredyty mają stopniowo przechodzić na POLSTR, a od 2027 roku ma się zakończyć standardowe oferowanie nowych umów opartych na WIBOR. Nie oznacza to jednak, że wszystkie istniejące zobowiązania zostaną w jednym dniu automatycznie przeliczone. WIBOR ma być opracowywany w okresie uporządkowanego wygaszania aż do końca 2036 roku, by umożliwić obsługę umów i instrumentów już zawartych.

Białek ocenił, że różnice pomiędzy wskaźnikami nie powinny być dla klientów istotne. To stanowisko przedstawiciela branży bankowej, a nie gwarancja niezmienności każdej raty. Na koszt kredytu wpływają także decyzje banku centralnego i zmiany warunków finansowania. Dla konkretnej rodziny najważniejsza jest więc treść umowy i sposób aktualizacji oprocentowania.

Osoba porównująca oferty powinna zwrócić uwagę na nazwę wskaźnika, marżę, okres aktualizacji odsetek oraz całkowity koszt kredytu przy kilku scenariuszach stóp procentowych. W przypadku umów już zawartych należy śledzić komunikaty własnego banku dotyczące ewentualnych zmian dokumentów. Nie każdy produkt wymaga działania klienta w tym samym terminie; inne rozwiązania mogą dotyczyć kredytów mieszkaniowych, innych finansowań oraz instrumentów firmowych.

Istotna jest też przejrzystość informacji. Reforma ma sens wtedy, gdy konsument potrafi wyjaśnić, jak naliczane są odsetki i na jakiej podstawie mogą się zmieniać. Rozsądnie jest zachować aktualny harmonogram rat i sprawdzać korespondencję banku zamiast podejmować decyzję wyłącznie na podstawie nagłówków o rzekomym końcu WIBOR.

Różnica pomiędzy samymi wskaźnikami nie jest równoznaczna z taką samą zmianą oprocentowania produktu. Bank może stosować różne okresy obserwacji stawki, korekty i zasady aktualizacji. Dlatego przy porównywaniu ofert trzeba uwzględnić nie tylko wartość procentową z dnia podpisania dokumentów, ale również scenariusz, w którym stopy procentowe zmienią się w przyszłości. Niewielka różnica w oprocentowaniu rozłożona na wiele lat może wpływać na łączną kwotę odsetek, zwłaszcza przy dużych kredytach hipotecznych.

Istotne jest też rozróżnienie reformy wskaźnika od sporu dotyczącego konkretnej umowy. Zmiana rynku na POLSTR nie przesądza automatycznie o prawach stron we wszystkich wcześniejszych postępowaniach. Każde roszczenie wymaga analizy daty zawarcia umowy, konstrukcji oprocentowania i informacji przekazanych klientowi. ZBP reprezentuje sektor bankowy, dlatego jego uspokajające deklaracje powinny być zestawiane z dokumentami nadzorczymi oraz indywidualną ofertą instytucji finansowej.