Pamięć zaczyna zawodzić? Kiedy to normalne, a kiedy warto iść do lekarza?

Zapomniane nazwisko, odłożone w nietypowe miejsce klucze czy wolniejsze przypominanie sobie informacji nie oznaczają automatycznie demencji. Z wiekiem łagodne problemy z pamięcią są częste. Granicą alarmową jest przede wszystkim wpływ zmian na codzienne funkcjonowanie.

Zwykłe zapominanie różni się od utraty samodzielności

National Institute on Aging podaje przykłady typowego zapominania związanego z wiekiem: sporadyczna zła decyzja, pominięcie jednego rachunku, chwilowe zapomnienie dnia tygodnia i przypomnienie go sobie później czy trudność ze znalezieniem właściwego słowa. Bardziej niepokojące są natomiast powtarzające się problemy z opłacaniem rachunków, gubienie się w znanej okolicy, wielokrotne zadawanie tych samych pytań albo trudność w wykonaniu wcześniej dobrze znanych czynności.

Problemy z pamięcią nie zawsze oznaczają chorobę neurodegeneracyjną. NIA wymienia m.in. działania niepożądane leków, problemy ze snem, depresję, niedobór witaminy B12, choroby tarczycy, nerek lub wątroby oraz urazy głowy jako możliwe przyczyny, które lekarz bierze pod uwagę.

Warto zatem patrzeć na zmianę, a nie na pojedyncze potknięcie. Jeśli bliska osoba zaczyna mieć kłopot z drogą do domu, obsługą telefonu, przygotowaniem prostego posiłku albo wyraźnie zmienia się jej zachowanie, konsultacja medyczna jest rozsądniejsza niż samodzielne stawianie diagnozy. Wcześniejsze wyjaśnienie przyczyny ma znaczenie również dlatego, że część problemów poznawczych może wiązać się z czynnikami możliwymi do leczenia. Pomocne bywa prowadzenie prostych notatek: kiedy zaczęły się trudności, jak często występują i czy zauważają je inni domownicy. Taka informacja jest dla lekarza bardziej użyteczna niż ogólne stwierdzenie „mam słabszą pamięć”. Warto też zabrać listę przyjmowanych leków, ponieważ niektóre preparaty mogą wpływać na koncentrację, sen lub szybkość przetwarzania informacji. Lekarz może wtedy łatwiej zdecydować, czy potrzebne są dalsze badania lub konsultacja specjalistyczna.

Źródła

NIA — Memory Problems, Forgetfulness, and Aging: https://www.nia.nih.gov/health/alzheimers-symptoms-and-diagnosis/do-memory-problems-always-mean-alzheimers-disease

NIA — Age-Related Forgetfulness or Signs of Dementia?: https://www.nia.nih.gov/health/memory-loss-and-forgetfulness/age-related-forgetfulness-or-signs-dementia