Żywność jako element profilaktyki? WHO tłumaczy, co wynika z badań

Konferencja FoodMed 2026 połączyła naukowców, lekarzy i regulatorów wokół idei „food as medicine”. WHO podkreśla, że tradycyjna wiedza o odżywianiu musi być oceniana za pomocą rygorystycznych badań.

Pojęcie „żywność jako medycyna” bywa wykorzystywane w reklamach suplementów, ale w debacie zdrowotnej ma znacznie szersze i ostrożniejsze znaczenie. Podczas konferencji FoodMed 2026, która odbyła się 5 i 6 listopada w Hongkongu, eksperci rozmawiali o tym, w jaki sposób zwyczaje żywieniowe, profilaktyka i wiedza tradycyjna mogą być badane nowoczesnymi metodami naukowymi. Organizatorem drugiej edycji wydarzenia był Hong Kong Baptist University, a w dyskusji uczestniczyli przedstawiciele WHO.

W komunikacie z 6 listopada WHO podkreśliła, że rosnące zainteresowanie zależnością między jedzeniem a zdrowiem nie zwalnia z konieczności oceny bezpieczeństwa i skuteczności. W programie znalazły się kwestie starzenia się społeczeństw, chorób przewlekłych i kosztów ochrony zdrowia. Nie oznacza to jednak, że konkretna żywność może zastąpić lek w każdej chorobie.

W naukach o zdrowiu można badać wpływ diety na ryzyko chorób, przebieg leczenia i jakość życia pacjenta. Dobrze zaprojektowane badanie porównuje jasno opisane grupy, kontroluje istotne czynniki i ocenia wynik za pomocą mierzalnych wskaźników. Samo wieloletnie stosowanie określonego produktu w tradycji kulinarnej nie rozstrzyga, czy działa on skutecznie w konkretnym schorzeniu.

Ważne jest również to, o jakiej interwencji mówimy. Zmiana sposobu odżywiania całej populacji ma inne cele niż dieta zalecona osobie z cukrzycą, chorobą nerek czy niedożywieniem. To, co korzystne dla zdrowego dorosłego, może nie być odpowiednie dla chorego przyjmującego leki. W przypadku pacjenta decyzje powinny opierać się na indywidualnej ocenie medycznej, a nie na ogólnym haśle konferencyjnym.

WHO przypomniała przy tej okazji swoją strategię dotyczącą tradycyjnej, komplementarnej i integracyjnej medycyny na lata 2025–2034. Dokument zakłada wykorzystywanie rozwiązań, które są bezpieczne i skuteczne, przy jednoczesnym budowaniu wiarygodnej bazy dowodowej. Nie jest to bezwarunkowe poparcie dla każdej terapii przedstawianej jako tradycyjna.

Czytelnik powinien zwracać uwagę na rodzaj badania: obserwacja grupy ludzi nie zawsze pozwala rozstrzygnąć o przyczynowości, a wynik doświadczenia laboratoryjnego nie musi przekładać się na poprawę stanu zdrowia człowieka. Istotne są także liczba uczestników, czas obserwacji, ryzyko działań niepożądanych oraz to, czy rezultat został powtórzony w niezależnych badaniach.

Na FoodMed rozmawiano również o regulacjach i przenoszeniu wyników badań do praktyki. Rozwój cyfrowych bibliotek wiedzy może ułatwiać badaczom porównywanie źródeł, ale sam dostęp do publikacji nie zastępuje krytycznej oceny metod. W komunikacie WHO opisano m.in. prezentację Global Traditional Medicine Library i priorytetów badawczych wskazujących na luki w obecnej wiedzy.

W praktyce profilaktyka żywieniowa może ograniczać część zagrożeń zdrowotnych, gdy jest oparta na sprawdzonych zaleceniach. Wystąpienia z Hongkongu wskazują jednak przede wszystkim kierunek badań i współpracy ekspertów. Nie ogłoszono tam jednego produktu, który miałby uniwersalnie leczyć choroby przewlekłe.

**Źródła:** [WHO – sprawozdanie z FoodMed 2026](https://www.who.int/brunei/news/detail-global/06-11-2026-foodmed-2026-highlights-the-role-of-food–traditional-knowledge-and-science-in-advancing-health), [WHO – wiadomości zdrowotne z 6 listopada](https://www.who.int/en/news-room)

**Słowa kluczowe:** FoodMed 2026, WHO, żywienie, profilaktyka zdrowotna, tradycyjna medycyna, badania kliniczne, Hongkong, zdrowie publiczne