Jakie badania robić regularnie? Po 40. i 50. roku życia nie ma jednej listy „raz w roku”

Popularne internetowe zestawienia „badań obowiązkowych co roku” upraszczają profilaktykę. Częstotliwość zależy od wieku, płci, czynników ryzyka i wcześniejszych wyników. W Polsce istnieje jednak kilka bezpłatnych programów, które porządkują profilaktykę dorosłych.

„Moje Zdrowie” obejmuje dorosłych od 20. roku życia

Program „Moje Zdrowie” pozwala wykonać bilans zdrowia w POZ. Osoby w wieku 20–49 lat mogą korzystać z niego co 5 lat, a osoby po 49. roku życia — co 3 lata. Zakres obejmuje ankietę, podstawowe badania laboratoryjne, a zależnie od wieku, płci i odpowiedzi również badania rozszerzone. Na końcu pacjent otrzymuje omówienie wyników i indywidualny plan zdrowotny.

To nie znaczy, że przez trzy lub pięć lat nie należy badać się wcale. Lekarz może zlecać dodatkowe kontrole częściej, jeśli wynik jest nieprawidłowy, występuje choroba przewlekła albo pojawiają się objawy. Ciśnienie, glikemia czy lipidy są oceniane według indywidualnego ryzyka, a nie tylko kalendarza.

Badania przesiewowe mają własne przedziały wieku

Narodowy Portal Onkologiczny podaje, że bezpłatna mammografia obejmuje kobiety 45–74 lata co 2 lata. Program profilaktyki raka szyjki macicy obejmuje kobiety 25–64 lata, a odstęp zależy od zastosowanego schematu i wynosi zwykle 3 albo 5 lat. Kolonoskopia przesiewowa dotyczy kobiet i mężczyzn w wieku 50–65 lat i przy braku czynników ryzyka może być wykonywana co 10 lat. Najrozsądniejsza strategia to więc nie „pakiet wszystkiego co roku”, lecz pilnowanie właściwych programów i indywidualnych zaleceń. Warto również pamiętać o badaniach wynikających z historii rodzinnej i wcześniejszych rozpoznań. Osoba z nadciśnieniem, cukrzycą, chorobą nerek czy obciążeniem nowotworowym może wymagać innego rytmu kontroli niż zdrowy rówieśnik. Dlatego kalendarz profilaktyki powinien być punktem wyjścia do rozmowy z POZ, a nie sztywną tabelą dla wszystkich.