USA rozszerzają sankcje na Iran. Teheran grozi odpowiedzią

Stany Zjednoczone rozszerzyły sankcje wobec Iranu i ostrzegły partnerów Teheranu przed utratą dostępu do systemu dolarowego. Iran odpowiada, że jest przygotowany na presję i zapowiada możliwość uderzenia w interesy USA.

Waszyngton rozszerzył presję na Iran, obejmując sankcjami 60 osób, podmiotów i jednostek pływających. Tym razem najważniejszy sygnał nie kryje się jednak wyłącznie w długości listy. Departament Skarbu USA ostrzega, że państwa i firmy utrzymujące handel z Teheranem mogą zostać odcięte od systemu dolarowego. Jednocześnie administracja pozostawiła partnerom Iranu czas na zmianę zachowania, co sugeruje próbę wywarcia presji bez natychmiastowego wywołania szoku w światowych finansach.

„Jesteśmy w pełni przygotowani na amerykańskie sankcje” — powiedział minister gospodarki Iranu Ali Madanizadeh (tłum. red.).

Sankcje mają uderzyć w finansowe zaplecze Teheranu

Według Reutersa nowy pakiet ma ograniczyć Iranowi dostęp do kanałów płatniczych i handlowych. Sekretarz skarbu Scott Bessent nie wskazał wszystkich państw, które mogą stać się celem wtórnych restrykcji. Zabrakło też sankcji na duże chińskie instytucje finansowe podejrzewane o obsługę irańskiego handlu ropą. To ważne, bo Chiny pozostają kluczowym odbiorcą irańskiego surowca, a gwałtowne uderzenie w chińskie banki mogłoby wywołać konsekwencje daleko wykraczające poza Bliski Wschód.

„Nikt nie jest poza zasięgiem amerykańskich sankcji” — ostrzegł Bessent (tłum. red.).

Minister tłumaczył równocześnie, że partnerzy Iranu mają otrzymać czas na zerwanie relacji objętych restrykcjami. Z punktu widzenia rynku oznacza to okres podwyższonej niepewności: inwestorzy będą śledzić nie tylko samą listę sankcyjną, ale przede wszystkim to, czy Waszyngton zacznie karać banki i firmy z państw trzecich.

Teheran odpowiada groźbą uderzenia w interesy USA

Irańska reakcja wykracza poza zapowiedź obchodzenia sankcji. Madanizadeh mówił, że obrona Iranu „nie jest już tak defensywna”, a przeciwnicy powinni liczyć się z odpowiedzią. Przedstawiciele Korpusu Strażników Rewolucji grozili uderzeniami w amerykańskie interesy i strategiczne punkty infrastruktury energetycznej, jeżeli zagrożona zostanie infrastruktura Iranu.

Najbardziej wrażliwym elementem pozostaje ropa. Iran zachował możliwości rakietowe i dronowe oraz zdolność oddziaływania na ruch tankowców w rejonie Cieśniny Ormuz. Nawet bez dużej operacji militarnej wzrost ryzyka dla żeglugi może podnosić koszty ubezpieczenia, frachtu i energii.

Presja gospodarcza zamiast przełomu dyplomatycznego

Nowy pakiet nie oznacza, że Waszyngton zamknął drogę do negocjacji. Przeciwnie: konstrukcja sankcji wskazuje, że administracja chce stworzyć partnerom Iranu wybór — wycofanie się z części relacji albo ryzyko utraty dostępu do systemu dolarowego. Teheran odpowiada próbą podniesienia kosztu tej strategii.

Najbliższym testem będzie zachowanie Chin i innych odbiorców irańskiej ropy. Jeżeli duże podmioty zaczną ograniczać transakcje, presja na irańskie finanse wzrośnie. Jeżeli jednak handel zostanie przeniesiony do mniej przejrzystych kanałów, skuteczność sankcji może okazać się mniejsza, a konflikt ekonomiczny będzie nadal przenosił się na rynek energii i żeglugę.

W tle pozostaje doświadczenie wielu wcześniejszych rund sankcji. Iran od lat rozwija mechanizmy handlu poza tradycyjnym systemem bankowym, korzysta z pośredników, rozliczeń w innych walutach i sieci firm, które utrudniają identyfikację przepływów. Dlatego sam wpis na listę sankcyjną nie przesądza o skuteczności restrykcji. Kluczowe będzie egzekwowanie ich wobec podmiotów z państw trzecich i gotowość Waszyngtonu do ponoszenia politycznych kosztów takiej presji.

Jednocześnie administracja USA musi uważać, by działania wobec Iranu nie wywołały gwałtownego skoku cen energii. Reuters odnotował, że po ogłoszeniu nowych środków ropa nawet potaniała, ale rynek nadal wycenia ryzyko zakłóceń w Zatoce. Każda zapowiedź ograniczenia eksportu lub zagrożenia dla tankowców może szybko odwrócić ten ruch. To właśnie sprawia, że sankcje finansowe i bezpieczeństwo żeglugi są dziś jednym problemem, a nie dwoma oddzielnymi tematami.

Źródła

Reuters — Iran vows to retaliate after US widens sanctions

U.S. Department of the Treasury