USA i rosyjska „flota cieni”. Co oznacza możliwe poluzowanie sankcji?

Na rynku ropy pojawiły się informacje, że Stany Zjednoczone rozważają złagodzenie części ograniczeń dotyczących rosyjskiej „floty cieni”. Celem mogłoby być obniżenie kosztów transportu i zwiększenie elastyczności dostaw paliw. Sama możliwość takiej decyzji wywołuje jednak pytania o finansowanie rosyjskiej wojny.

Określeniem „flota cieni” opisuje się sieć tankowców uczestniczących w przewozie ropy, które często korzystają ze złożonych struktur własnościowych, częstych zmian bandery i trudnych do prześledzenia usług transportowych. Nie każdy stary tankowiec jest automatycznie jednostką objętą sankcjami. Z punktu widzenia nadzoru liczy się konkretny statek, ubezpieczyciel, armator i powiązania z objętymi restrykcjami podmiotami.

Reuters podał w czwartek, że Waszyngton rozważa zmiany w podejściu do tego sektora transportu. Informacja o rozważaniu działania nie jest jeszcze decyzją administracyjną ani dowodem, że wskazane jednostki zostały zdjęte z list sankcyjnych. Rynek reaguje jednak również na zapowiedzi, ponieważ fracht, ubezpieczenia i dostępność statków mają realny wpływ na końcowy koszt paliw.

Notowania surowca kształtują jednocześnie podaż producentów, popyt rafinerii, wielkość zapasów, kurs dolara, trasy morskie i ryzyko militarne. W czwartek inwestorzy obserwowali między innymi sytuację w rejonie cieśniny Ormuz oraz kolejne uderzenia na instalacje rosyjskiego sektora paliwowego. Wzrost napięcia może podnieść koszt dostaw nawet wtedy, gdy formalnie na rynku dostępna jest wystarczająca liczba baryłek.

W części Europy duże znaczenie ma również cena gotowego oleju napędowego, która nie musi zmieniać się dokładnie w ślad za surową ropą. Diesel wymaga przetworzenia, magazynowania i transportu. Niedobór mocy rafineryjnych albo zakłócenie szlaku morskiego może więc utrzymać wysoki koszt paliwa mimo chwilowej przeceny baryłki Brent.

Przeciwnicy łagodzenia restrykcji argumentują, że każda większa swoboda rosyjskiego eksportu zwiększa możliwości uzyskiwania przychodów przez Moskwę. Zwolennicy większej podaży przekonują natomiast, że obniżenie presji cenowej jest ważne dla konsumentów i przemysłu. Te cele mogą pozostawać w konflikcie, zwłaszcza w czasie wojny w Ukrainie.

Włoska premier Giorgia Meloni krytykowała wcześniej amerykańsko-rosyjskie porozumienie dotyczące diesla, wskazując na ryzyko polityczne. Nie należy jednak utożsamiać tamtego porozumienia z osobną, dopiero rozważaną decyzją wobec transportu tankowcami. To dwa powiązane, lecz nieidentyczne zagadnienia.

Na decyzje firm spedycyjnych wpływają również wymogi dotyczące dokumentowania pochodzenia ładunku. Armatorzy korzystający z tradycyjnych ubezpieczycieli wymagają od kontrahentów oświadczeń i dokumentów przewozowych potwierdzających zgodność transakcji z prawem. Jeśli część ruchu przechodzi do mniej przejrzystej sieci statków, rośnie koszt weryfikowania ryzyka prawnego i środowiskowego. Takie koszty nie pojawiają się w prostym wykresie ceny baryłki, lecz ostatecznie mogą zostać przeniesione na odbiorców produktów ropopochodnych.

Dla odbiorców w Polsce najważniejsze są ceny hurtowe, kurs złotego oraz krajowa polityka podatkowa. Zmiany amerykańskich sankcji mogą wpływać na europejski rynek pośrednio i z opóźnieniem. Bez opublikowanych decyzji i danych o rzeczywistych dostawach nie da się wiarygodnie wyliczyć, o ile powinny zmienić się ceny na stacjach benzynowych.