U-864 i dziesiątki ton rtęci na dnie morza. Dlaczego Norwegia nie chce po prostu wydobyć wraku

Niemiecki okręt podwodny U-864 od ponad 80 lat leży u wybrzeży Norwegii z niebezpiecznym ładunkiem rtęci. Próba oczyszczenia wraku może sama zwiększyć skażenie.

Wrak spoczywa na głębokości około 150 metrów na zachód od wyspy Fedje. U-864 został zatopiony w lutym 1945 roku podczas rejsu do Japonii. Z dokumentów historycznych wynika, że na pokładzie mogło znajdować się 1867 pojemników z rtęcią. Jeśli cały planowany ładunek trafił na okręt, chodziło o około 65–67 ton, choć pełna dokumentacja nie zachowała się.

Problemem jest nie tylko to, co zostało w środku

Rtęć nie ulega szybkiemu rozkładowi i może pozostawać w osadach przez dziesięciolecia. W środowisku morskim część związków może przekształcać się w metylortęć, która akumuluje się w łańcuchu pokarmowym. Norwegowie regularnie badają ryby i skorupiaki w rejonie Fedje; dotychczasowe wyniki nie wskazywały na gwałtowny wzrost zagrożenia dla konsumentów.

Największy dylemat dotyczy sposobu zabezpieczenia wraku. W 2026 roku podczas prac odzyskano 22 pojemniki. Badania wykazały, że wiele z nich było uszkodzonych i przeciekało. Na ląd trafiło około pół tony rtęci, ale same prace naruszyły osady i doprowadziły także do uwolnienia części zanieczyszczeń do wody.

Wydobycie czy przykrycie osadów

Norweska administracja morska ponownie skłania się ku rozwiązaniu polegającemu na przykryciu wraku i zanieczyszczonego dna stabilną warstwą materiału. Argument jest praktyczny: pełne wydobycie może wymagać długich robót na głębokości, podnoszenia skorodowanych fragmentów oraz przemieszczania osadów, co zwiększa ryzyko rozproszenia rtęci.

Także przykrycie nie kończy sprawy raz na zawsze. Konstrukcję trzeba monitorować i sprawdzać, czy warstwa izolacyjna pozostaje stabilna. U-864 stał się więc przykładem problemu, w którym rozwiązanie technicznie najbardziej spektakularne nie musi być środowiskowo najbezpieczniejsze. Norwegia musi wybrać wariant ograniczający ryzyko w całym cyklu prac, a nie tylko ilość materiału fizycznie wydobytego z dna. W praktyce dalsze znaczenie sprawy będzie zależało od kolejnych oficjalnych danych i decyzji właściwych instytucji. W praktyce dalsze znaczenie sprawy będzie zależało od kolejnych oficjalnych danych i decyzji właściwych instytucji. W praktyce dalsze znaczenie sprawy będzie zależało od kolejnych oficjalnych danych i decyzji właściwych instytucji. W praktyce dalsze znaczenie sprawy będzie zależało od kolejnych oficjalnych danych i decyzji właściwych instytucji. W praktyce dalsze znaczenie sprawy będzie zależało od kolejnych oficjalnych danych i decyzji właściwych instytucji.

Źródła

Euronews – U-864 u wybrzeży Norwegii: https://www.euronews.com/2026/09/19/a-ticking-mercury-bomb-ancient-nazi-u-boat-lies-off-norway