Testament czy darowizna? Jak przekazać majątek rodzinie i nie stracić kontroli

Testament i darowizna prowadzą do podobnego celu — przekazania majątku bliskim — ale działają w zupełnie innym momencie. Testament wywołuje skutki po śmierci, darowizna już za życia. Dlatego przed decyzją warto spojrzeć nie tylko na podatki, lecz także na kontrolę nad mieszkaniem, oszczędnościami i bezpieczeństwo darczyńcy.

Darowizna działa od razu, testament dopiero po śmierci

Przekazując mieszkanie w darowiźnie, właściciel zmienia właściciela już w chwili zawarcia umowy. Testament tego nie robi: do śmierci majątek pozostaje własnością testatora, który może nim rozporządzać, sprzedać go albo zmienić ostatnią wolę. Przy nieruchomości zarówno darowizna, jak i niektóre rozrządzenia spadkowe wymagają odpowiedniej formy notarialnej, dlatego koszt aktu i jego skutki trzeba policzyć przed podpisaniem dokumentów.

Najbliższa rodzina może korzystać ze zwolnienia w podatku od spadków i darowizn, ale zwolnienie nie działa automatycznie w każdej sytuacji. Ministerstwo Finansów przypomina o terminie na zgłoszenie SD-Z2, a przy darowiźnie pieniędzy także o konieczności udokumentowania przekazania środków. Od 7 stycznia 2026 r. w określonych sytuacjach można wystąpić o przywrócenie terminu, jeśli jego niedotrzymanie nastąpiło bez winy podatnika.

Najważniejsze pytanie: czego potrzebuje osoba przekazująca majątek

Podatkowo oba rozwiązania mogą być neutralne dla najbliższych, ale życiowo różnią się zasadniczo. Osoba przekazująca mieszkanie za życia powinna rozważyć, gdzie będzie mieszkała, kto poniesie koszty utrzymania i czy potrzebne jest zabezpieczenie prawa do korzystania z lokalu. Testament daje większą swobodę do końca życia, natomiast darowizna pozwala wcześniej uporządkować własność. W bardziej złożonej rodzinie warto dodatkowo sprawdzić skutki dla zachowku i innych spadkobierców.