Rejestr Korzyści do zmiany. Senacki projekt dotyka darowizn i kosztów biur parlamentarzystów

Senacki projekt nowelizacji ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora jest już w Sejmie. Zmiany dotyczą m.in. wartości darowizn ujawnianych w Rejestrze Korzyści, odpraw dla pracowników biur i usunięcia części przepisów kolidujących z Konstytucją.

Cztery zmiany w jednym projekcie

Projekt został wniesiony przez Senat i przekazany do Sejmu 8 lipca. Jego przedstawicielem w dalszych pracach jest senator Sławomir Rybicki. Sejm oznaczył dokument numerem RPW/23675/2026 i skierował go do opiniowania.

Najbardziej czytelny dla opinii publicznej element dotyczy Rejestru Korzyści. Oficjalny opis projektu mówi o „określeniu kwoty darowizn” ujawnianych przez posłów, senatorów lub ich małżonków. Sam opis nie rozstrzyga jeszcze, jak ostatecznie będzie działał próg po poprawkach sejmowych, ale pokazuje kierunek: przepisy mają być bardziej precyzyjne niż obecne ogólne rozwiązania.

Drugi blok dotyczy pieniędzy dla pracowników biur parlamentarnych. Projekt wskazuje, że środki na odprawy rentowe lub emerytalne wynikające z Kodeksu pracy mają być zapewniane w budżetach Kancelarii Sejmu i Kancelarii Senatu. To techniczny zapis, ale ma znaczenie dla odpowiedzialności za finansowanie świadczeń po zakończeniu zatrudnienia.

Trzeci element to porządkowanie przepisów powtarzających normy konstytucyjne albo sformułowanych inaczej niż Konstytucja. Senat jako przykład wskazuje tekst roty ślubowania parlamentarzystów. Czwarty — znacznie bardziej przyziemny — usuwa obowiązek bezpłatnego dostarczania posłom i senatorom papierowych druków parlamentarnych.

Jawność będzie oceniana po szczegółach

W tej sprawie łatwo stworzyć atrakcyjny nagłówek o „nowych zasadach dla polityków”, ale istotne będą dwa szczegóły. Po pierwsze: jaki dokładnie próg darowizny zostanie wpisany do ustawy i czy ułatwi on obywatelom ocenę powiązań majątkowych parlamentarzystów. Po drugie: czy sposób finansowania odpraw będzie na tyle przejrzysty, by można było jasno przypisać koszty do właściwej kancelarii.

Projekt ma za sobą prace w komisjach senackich i uchwałę Senatu o wniesieniu go do Sejmu. Teraz dokument wchodzi w etap, w którym mogą pojawić się opinie, poprawki i polityczny spór o szczegóły. Redakcyjnie najważniejsze jest nie przypisywanie projektowi skutków, których jeszcze nie ma: dopóki Sejm nie uchwali przepisów, pozostaje to propozycja ustawowa.

Kolejnym punktem kontrolnym będzie nadanie projektu dalszego biegu w Sejmie i ewentualne poprawki. Wtedy będzie można porównać pierwotną propozycję Senatu z wersją, która rzeczywiście ma szansę stać się prawem.

Rejestr Korzyści ma sens tylko wtedy, gdy informacje są porównywalne i możliwe do zrozumienia bez specjalistycznej wiedzy. Samo podniesienie albo obniżenie progu zgłoszenia nie przesądza więc o jakości systemu. Liczą się także terminy wpisu, zakres danych, możliwość ich wyszukania i konsekwencje za brak zgłoszenia.

Warto oddzielić ten element od części dotyczącej ślubowania parlamentarzystów. Tam motywacją projektu jest przede wszystkim zgodność ustawowego brzmienia z Konstytucją. To inny problem niż jawność majątkowa. Połączenie kilku technicznych korekt w jednym projekcie może ułatwiać porządkowanie prawa, ale jednocześnie utrudniać debatę publiczną, bo najgłośniejszy element przesłania pozostałe.

Opiniowanie projektu przez instytucje publiczne może przynieść informacje o skutkach finansowych i antykorupcyjnych. Szczególnie istotne będą uwagi dotyczące Rejestru Korzyści: jeśli proponowany próg okaże się zbyt wysoki, część relacji majątkowych pozostanie niewidoczna; jeśli zbyt niski, rejestr może zostać zalany wpisami bez większego znaczenia. Ustawodawca musi znaleźć punkt, który zapewni realną przejrzystość.