Europa szuka bezpiecznych dostaw surowców krytycznych. Gra toczy się o przemysł i obronność

UE próbuje ograniczyć ryzyko zależności od pojedynczych dostawców surowców krytycznych. Konferencja w Parlamencie Europejskim 29 września koncentruje się na tym, jak połączyć bezpieczeństwo dostaw z nowymi inwestycjami i konkurencyjnością przemysłu.

Surowce krytyczne są potrzebne w produkcji baterii, elektroniki, turbin, systemów energetycznych i uzbrojenia. Problemem nie jest wyłącznie dostęp do złóż. Równie ważne są rafinacja, przetwarzanie, recykling oraz możliwość zastępowania materiałów, których dostawy są skoncentrowane w niewielkiej liczbie państw.

Strategiczna autonomia zaczyna się daleko przed fabryką

Wydarzenie współorganizowane przez Wspólne Centrum Badawcze Komisji Europejskiej ma dotyczyć całego łańcucha wartości: od wydobycia, przez projektowanie produktów, po gospodarowanie odpadami. Bruksela chce, by polityka surowcowa była nie tylko kosztem bezpieczeństwa, lecz także źródłem nowych inwestycji i miejsc pracy w Europie.

Dla Polski ma to znaczenie w kilku sektorach jednocześnie. Kraj rozwija produkcję baterii, komponentów motoryzacyjnych i sprzętu obronnego, a jednocześnie pozostaje częścią europejskich łańcuchów dostaw zależnych od importowanych metali i minerałów. Każde zakłócenie może więc przełożyć się na ceny, tempo inwestycji i dostępność komponentów.

Nie chodzi o pełną samowystarczalność

Unia nie jest w stanie wydobywać u siebie wszystkich potrzebnych surowców. Celem jest raczej dywersyfikacja: więcej dostawców, część produkcji w Europie, większy recykling i ograniczanie nadmiernej zależności od pojedynczych kierunków. W praktyce oznacza to jednocześnie politykę przemysłową, handlową i bezpieczeństwa.

Najważniejszym testem będzie ekonomia. Europejskie projekty wydobywcze i przetwórcze są często droższe niż dostawy z państw o niższych kosztach energii i pracy. Dlatego UE musi znaleźć równowagę między odpornością a konkurencyjnością. Bez niej firmy mogą uznać, że strategiczne bezpieczeństwo łańcucha dostaw jest zbyt kosztowne, by przenosić produkcję bliżej europejskiego rynku.