Cholesterol bez mitów. Kiedy rzeczywiście staje się niebezpieczny?

Cholesterol nie jest jednym prostym wynikiem, który można ocenić w oderwaniu od reszty zdrowia. Najważniejsze jest całkowite ryzyko sercowo-naczyniowe, a w nim szczególną rolę odgrywa LDL, czyli frakcja związana z rozwojem miażdżycy.

Ten sam LDL może oznaczać inne ryzyko u dwóch osób

Europejskie Towarzystwo Kardiologiczne w aktualizacji wytycznych z 2025 r. utrzymało zasadę różnicowania celów LDL-C według kategorii ryzyka. Ocena obejmuje m.in. wiek, ciśnienie, palenie, cukrzycę, choroby sercowo-naczyniowe i inne modyfikatory. U osoby po zawale cel leczenia będzie więc znacznie bardziej rygorystyczny niż u zdrowej osoby bez dodatkowych obciążeń.

ESC rekomenduje do oceny ryzyka w profilaktyce pierwotnej europejskie narzędzia SCORE2 i SCORE2-OP dla osób w odpowiednich grupach wieku. To ważne, bo internetowa interpretacja samego „cholesterolu całkowitego” może prowadzić zarówno do niepotrzebnego uspokojenia, jak i nadmiernego niepokoju.

Podstawą pozostają styl życia i ocena lekarska. WHO zaleca dietę opartą m.in. na warzywach, owocach, roślinach strączkowych, pełnych ziarnach i orzechach oraz ograniczanie tłuszczów nasyconych i izomerów trans. Gdy ryzyko jest większe lub wartości lipidów są znacznie podwyższone, samą dietą nie zawsze da się osiągnąć bezpieczny poziom — wtedy decyzję o leczeniu podejmuje się indywidualnie. Wyniku lipidogramu nie warto więc interpretować wyłącznie przez pryzmat jednego „magicznego progu”. W praktyce wynik lipidogramu warto zestawić przynajmniej z ciśnieniem, paleniem, cukrzycą, wiekiem i historią chorób sercowo-naczyniowych. U części pacjentów lekarz bierze pod uwagę także dodatkowe czynniki, w tym rodzinne występowanie przedwczesnej choroby wieńcowej czy lipoproteinę(a). To tłumaczy, dlaczego dwie osoby z podobnym LDL mogą otrzymać zupełnie inne zalecenia. Dlatego przy kolejnych badaniach warto porównywać wyniki w czasie, a nie oceniać pojedynczą liczbę bez kontekstu.

Źródła

ESC — 2025 Focused Update on dyslipidaemias: https://www.escardio.org/guidelines/clinical-practice-guidelines/all-esc-practice-guidelines/dyslipidaemias/

WHO — Nutrition for a healthy life: https://www.who.int/europe/news-room/fact-sheets/item/nutrition—maintaining-a-healthy-lifestyle