Astrocent ma badać „niewidzialny Wszechświat”. Polska łączy fizykę z astronomią

Ciemna materia, neutrina i fale grawitacyjne brzmią jak tematy z podręcznika przyszłości. W Warszawie powstał instytut, który ma łączyć te obszary i wprowadzić polskie zespoły do największych eksperymentów astrofizyki cząstek.

Międzynarodowy Instytut Astrofizyki Cząstek PAN, nazywany Astrocentem, działa jako samodzielna jednostka Polskiej Akademii Nauk od marca. Podczas inauguracji rady naukowej noblista Barry Barish zwracał uwagę, że przestrzeń pomiędzy astronomią a fizyką wymaga własnych narzędzi badawczych i infrastruktury.

Nie chodzi tylko o patrzenie w teleskop

Astrofizyka cząstek szuka sygnałów, których klasyczna astronomia nie widzi. Naukowcy badają m.in. neutrino, fale grawitacyjne i możliwe cząstki ciemnej materii. Polski zespół uczestniczy już w międzynarodowych projektach takich jak Virgo, DarkSide, KM3NeT czy Hyper-Kamiokande.

Znaczenie instytutu jest również technologiczne. Detektory wymagają ultraprecyzyjnej elektroniki, kriogeniki, analizy ogromnych zbiorów danych i bardzo czułych sensorów. Rozwiązania budowane dla badań podstawowych często później trafiają do przemysłu, medycyny albo systemów pomiarowych. Dlatego inwestycja w „niewidzialny Wszechświat” może przynieść bardzo ziemskie kompetencje. Instytut ma również przyciągać badaczy pracujących dotąd w rozproszonych zespołach. Inauguracja ma także pomóc w budowie trwałej pozycji Polski w dużych międzynarodowych konsorcjach badawczych.