ANALIZA: Czy Polska potrzebuje własnego „Starlinka”?

Łączność, rozpoznanie i szybkie obrazowanie z orbity przestały być dodatkiem do tradycyjnych systemów bezpieczeństwa. Wojna na Ukrainie pokazała, że państwo zdolne do korzystania z danych satelitarnych, szybkiego rozpoznania i niezależnej łączności ma przewagę nie tylko na polu walki, ale również w zarządzaniu kryzysowym, ochronie infrastruktury i podejmowaniu decyzji.

Polska coraz wyraźniej buduje własne kompetencje w tym obszarze, a nowe Centrum Technologii Satelitarnych ICEYE w Warszawie jest jednym z najbardziej widocznych elementów tej zmiany. Firma zapowiedziała ponad 120 mln zł inwestycji w Polsce w latach 2026–2028. W nowej siedzibie działa rozbudowane centrum operacji satelitarnych, laboratoria badawczo-rozwojowe, a kolejnym etapem ma być infrastruktura umożliwiająca montaż, integrację i testowanie kompletnych satelitów.

Pytanie, czy Polska potrzebuje „własnego Starlinka”, jest jednak pewnym uproszczeniem. Starlink kojarzy się przede wszystkim z dużą konstelacją satelitów niskoorbitowych zapewniających szerokopasmowy dostęp do internetu. Polski problem jest szerszy. Państwo potrzebuje jednocześnie pewnej łączności wojskowej, własnego rozpoznania, dostępu do danych obrazowych, segmentu naziemnego, zdolności kontrolowania satelitów i możliwości szybkiego odtworzenia systemu po zakłóceniu. W tym sensie nie chodzi o skopiowanie jednego komercyjnego rozwiązania, lecz o zbudowanie odpornego ekosystemu orbitalnego.

Polska już buduje własne zdolności, a nie tylko je kupuje

Najbardziej zaawansowanym przykładem jest program MikroSAR. W maju 2025 roku Agencja Uzbrojenia podpisała umowę z konsorcjum ICEYE Polska i Wojskowych Zakładów Łączności Nr 1 na budowę radarowego systemu obserwacji Ziemi. Wartość całego zamówienia wynosi około 860 mln zł brutto. Część gwarantowana obejmuje trzy satelity, a opcja kolejne trzy. Według MON kolejne wyniesienia w 2025 i 2026 roku stworzyły wojskową konstelację radarową POLSARIS. W maju 2026 roku na orbicie znajdował się już czwarty satelita tej konstelacji.

To istotne, ponieważ radar z syntetyczną aperturą SAR pozwala pozyskiwać obrazy niezależnie od pory dnia i w dużej mierze niezależnie od zachmurzenia. Dla wojska oznacza to możliwość obserwowania obiektów także wtedy, gdy klasyczne systemy optyczne mają ograniczoną skuteczność. MON wskazuje, że dane mają służyć m.in. lokalizowaniu celów, ostrzeganiu o zagrożeniach i budowie narodowych zdolności rozpoznania satelitarnego.

To już nie jest sytuacja, w której Polska wyłącznie kupuje obraz z zagranicznego satelity. Państwo zaczyna budować system, nad którym ma własną kontrolę operacyjną. Ta różnica ma zasadnicze znaczenie w kryzysie. Dostęp do komercyjnej usługi może być bardzo wartościowy, ale zawsze istnieje ryzyko ograniczenia przepustowości, zmiany warunków handlowych, awarii operatora albo decyzji politycznej podjętej poza Polską.

Własne zdolności pozwalają część takiego ryzyka ograniczyć.

Łączność wojskowa jest kolejnym krokiem

Rozpoznanie to tylko jedna część problemu. Drugą jest bezpieczna łączność. We wrześniu 2026 roku ICEYE i Polska Grupa Zbrojeniowa podpisały list intencyjny dotyczący wspólnych prac nad wojskowym systemem łączności satelitarnej MILSATCOM dla Sił Zbrojnych RP. Robocza koncepcja zakłada rozproszoną architekturę, budowę segmentu kosmicznego, infrastruktury naziemnej oraz krajowych zdolności produkcyjnych. Projekt ma być realizowany w latach 2026–2030, a jego deklarowanym celem jest uzyskanie przez Polskę własnych, suwerennych zdolności w zakresie wojskowej komunikacji satelitarnej.

To właśnie w tym miejscu porównanie do Starlinka zaczyna być bardziej uzasadnione. Rozproszona konstelacja wielu satelitów jest z natury trudniejsza do wyłączenia niż system oparty na jednym dużym satelicie geostacjonarnym. Awaria jednego elementu nie musi oznaczać utraty całej usługi. Można zmieniać trasy transmisji, przełączać użytkowników pomiędzy satelitami i utrzymywać działanie nawet przy częściowej degradacji systemu.

Z punktu widzenia wojska kluczowe są jednak nie tylko satelity. Równie ważne są terminale, segment naziemny, centra operacyjne, kryptografia i kontrola nad kluczami szyfrującymi. Państwo może posiadać satelitę, a mimo to pozostawać zależne od zagranicznego operatora terminali, oprogramowania lub stacji naziemnych.

Dlatego suwerenność satelitarna nie oznacza, że każda śruba musi być wyprodukowana w Polsce. Oznacza natomiast, że państwo powinno kontrolować te elementy systemu, bez których nie da się prowadzić operacji w sytuacji kryzysowej.

„Własny Starlink” nie oznacza kopiowania Starlinka

Starlink jest znakomitym przykładem zalet dużej konstelacji LEO, ale nie musi być modelem, który Polska powinna kopiować jeden do jednego. Skala projektu SpaceX jest ogromna, a budowa równie licznej polskiej konstelacji byłaby niezwykle kosztowna i prawdopodobnie nieuzasadniona ekonomicznie.

Polska potrzebuje przede wszystkim określonych zdolności.

Pierwszą jest bezpieczna komunikacja wojskowa i rządowa. Drugą – obserwacja Ziemi i szybkie dostarczanie zdjęć. Trzecią – dostęp do segmentu naziemnego i możliwość samodzielnego zarządzania misją. Czwartą – odporność systemu na zakłócenia i utratę pojedynczych satelitów. Piątą – zdolność do odbudowy konstelacji, gdy część urządzeń zostanie utracona.

W takim modelu rozsądniejsze może być łączenie własnej infrastruktury z systemami europejskimi i sojuszniczymi niż próba stworzenia całkowicie samodzielnego odpowiednika Starlinka.

Najważniejsza jest bowiem możliwość działania w sytuacji, gdy jeden dostawca przestaje być dostępny.

Centrum ICEYE w Warszawie zmienia znaczenie słowa „własny”

Nowe Centrum Technologii Satelitarnych w Warszawie jest ważne dlatego, że przesuwa część kompetencji z poziomu „korzystamy z systemu” na poziom „potrafimy system rozwijać i obsługiwać”. ICEYE deklaruje, że w Warszawie działa już centrum operacji satelitarnych kontrolujące konstelację firmy, a laboratoria służą projektowaniu i testowaniu kolejnych rozwiązań. Następnym etapem ma być stworzenie pomieszczeń pozwalających na integrację i testy kompletnych satelitów.

Jeżeli takie kompetencje rzeczywiście pozostają w kraju, ich znaczenie wykracza poza jeden kontrakt wojskowy. Powstaje zespół inżynierów, infrastruktura testowa, łańcuch dostaw i doświadczenie operacyjne. To właśnie z takich elementów buduje się realną autonomię technologiczną.

Najbardziej kosztowny w zaawansowanych systemach nie zawsze jest sam sprzęt. Często znacznie ważniejsza jest wiedza ludzi zdolnych system zaprojektować, naprawić, zmodyfikować i rozwijać bez konieczności czekania na pomoc zagranicznego dostawcy.

W przypadku infrastruktury satelitarnej ma to szczególne znaczenie, bo cykl technologiczny jest bardzo szybki. Małe satelity działające na niskiej orbicie mogą być wymieniane znacznie częściej niż klasyczne duże platformy geostacjonarne. Państwo posiadające własne kompetencje może więc regularnie modernizować system zamiast korzystać przez kilkanaście lat z technologii zakupionej raz.

Orbita staje się kolejną warstwą infrastruktury krytycznej

Jeszcze niedawno satelity były kojarzone przede wszystkim z telewizją, prognozą pogody i systemami GPS. Dziś stają się częścią podstawowej infrastruktury państwa.

Dane satelitarne pozwalają obserwować granice, porty, lotniska, ruch wojsk, skutki powodzi i pożarów, uszkodzenia infrastruktury czy stan dróg. Łączność satelitarna może utrzymać komunikację wtedy, gdy sieć naziemna zostanie przeciążona albo zniszczona. Systemy pozycjonowania odpowiadają natomiast za działanie transportu, logistyki, bankowości, energetyki i wielu systemów wojskowych.

Uzależnienie od orbity oznacza jednak nowy rodzaj ryzyka. Satelitę można zakłócać, jego sygnał można zagłuszać, segment naziemny można zaatakować cybernetycznie, a terminale użytkowników mogą zostać fizycznie zniszczone. Państwo musi więc traktować infrastrukturę kosmiczną podobnie jak sieć energetyczną czy telekomunikacyjną: zakładać, że część systemu może przestać działać i projektować rozwiązania zapasowe.

W tym kontekście rozproszona konstelacja ma ogromną przewagę. Utrata jednego satelity nie niszczy całego systemu. Im więcej niezależnych węzłów, tym trudniej doprowadzić do całkowitej utraty zdolności.

Nie tylko Polska próbuje zmniejszyć zależność od zewnętrznych dostawców

Podobny problem dostrzega Unia Europejska. Program IRIS² ma stworzyć europejską konstelację bezpiecznej łączności satelitarnej. Komisja Europejska podaje, że planowana architektura ma obejmować 348 satelitów na niskiej i średniej orbicie. System ma zapewniać bezpieczną i szyfrowaną komunikację dla administracji, służb ratunkowych, infrastruktury krytycznej i użytkowników wojskowych. Pierwsze starty są obecnie planowane na 2029 rok.

Nie jest to projekt powstający w próżni. Od początku 2026 roku działa już EU GOVSATCOM, który umożliwia państwom członkowskim korzystanie ze współdzielonych europejskich zdolności satelitarnej łączności rządowej i wojskowej. Komisja podkreśla, że system jest przeznaczony również dla państw, które nie posiadają własnej wystarczającej infrastruktury i w przeciwnym razie musiałyby korzystać z dostawców komercyjnych albo spoza UE.

IRIS² ma być kolejną warstwą tego systemu. Dla Polski oznacza to, że własne zdolności nie muszą konkurować z europejskimi. Mogą się uzupełniać.

Własna konstelacja wojskowa może obsługiwać najbardziej wrażliwe zadania, europejska infrastruktura zapewniać dodatkową przepustowość i redundancję, a usługi komercyjne tworzyć trzecią warstwę bezpieczeństwa.

Taki model może być znacznie bardziej odporny niż uzależnienie państwa od jednego operatora.

Europa chce również własnego rozpoznania z orbity

Łączność to tylko część europejskich ambicji. ESA we wrześniu 2026 roku zleciła ICEYE i Leonardo prowadzenie równoległych studiów architektury przyszłego Earth Observation Governmental Service, czyli EOGS. System ma dostarczać instytucjom UE i państwom członkowskim bezpieczne, terminowe i ciągłe dane obserwacji Ziemi przeznaczone m.in. dla bezpieczeństwa i obronności.

EOGS ma obejmować nie tylko satelity, ale także segment naziemny, przetwarzanie danych, infrastrukturę dystrybucji oraz zasady zarządzania. To bardzo ważne, ponieważ samo posiadanie satelity jest tylko początkiem całego łańcucha. Zdjęcie musi zostać odebrane, przetworzone, przeanalizowane i dostarczone użytkownikowi w czasie, w którym nadal ma wartość operacyjną.

ICEYE prowadzi jedno z konsorcjów opracowujących tę architekturę. Dla Polski jest to interesujące również przemysłowo. Kompetencje rozwijane w Warszawie mogą dzięki temu zostać włączone w budowę przyszłych europejskich systemów, zamiast ograniczać się wyłącznie do krajowego rynku.

Właśnie taki model może mieć największą wartość: krajowe zdolności będą elementem większego systemu europejskiego, ale państwo zachowa możliwość samodzielnego działania w najbardziej krytycznych obszarach.

Własna orbita nie wystarczy bez własnej ziemi

Debata o satelitach często koncentruje się na tym, ile obiektów znajduje się na orbicie. Tymczasem równie ważny jest segment naziemny. Satelita musi otrzymywać polecenia i przekazywać dane do stacji naziemnych. Dane muszą być przechowywane i analizowane. Terminale użytkowników muszą być bezpieczne, a centrum operacyjne musi działać również w czasie kryzysu.

To oznacza konieczność budowy redundantnych stacji naziemnych, zabezpieczonych centrów danych i własnego oprogramowania. Jeżeli jeden ośrodek zostanie wyłączony, kontrolę powinien przejąć drugi.

Podobnie wygląda problem wynoszenia satelitów. Polska nie posiada własnego dużego systemu rakietowego zdolnego regularnie umieszczać konstelacje na orbicie. Nawet przy krajowej produkcji satelitów pozostanie więc zależna od europejskich lub komercyjnych usług startowych.

Nie musi to być słabość, o ile istnieje kilku dostępnych dostawców i można szybko przenieść start pomiędzy nimi. Suwerenność w XXI wieku coraz rzadziej oznacza pełną autarkię. Częściej oznacza możliwość wyboru dostawcy i brak jednego punktu zależności.

Jak więc powinien wyglądać polski system?

Najbardziej racjonalny kierunek to nie budowa jednego „polskiego Starlinka”, lecz stworzenie wielowarstwowej architektury.

Pierwszą warstwą byłoby własne rozpoznanie satelitarne, czego początkiem jest już MikroSAR i konstelacja POLSARIS. Drugą – wojskowa łączność satelitarna budowana w ramach koncepcji ICEYE-PGZ. Trzecią – dostęp do europejskich systemów GOVSATCOM i IRIS². Czwartą – możliwość korzystania z komercyjnych konstelacji jako dodatkowego zapasu.

Do tego trzeba dodać segment naziemny, zdolności analizy danych, krajową kryptografię, produkcję terminali, centra operacyjne oraz własne kompetencje w zakresie projektowania i integracji satelitów.

Taki system byłby trudniejszy do sparaliżowania niż infrastruktura oparta na jednym operatorze.

Jeżeli awarii ulegnie część własnej konstelacji, można skorzystać z europejskiej. Jeżeli europejski system jest przeciążony, pozostają rozwiązania komercyjne. Jeżeli dostawca komercyjny zmieni politykę albo ograniczy dostęp, najważniejsze operacje nadal mogą korzystać z infrastruktury krajowej.

To właśnie jest prawdziwa odporność.

Problemem będzie koszt i skala

Budowa własnej infrastruktury satelitarnej nie jest jednak tania. Koszt obejmuje nie tylko satelity, lecz także ich regularną wymianę, wynoszenie na orbitę, stacje naziemne, zespoły operacyjne i rozwój technologii.

Program MikroSAR pokazuje skalę wydatków: samo zamówienie na pierwszą wojskową konstelację radarową ma wartość około 860 mln zł brutto.

MILSATCOM będzie kolejnym dużym przedsięwzięciem, a pełna infrastruktura orbitalna może wymagać wieloletnich nakładów liczonych w miliardach złotych.

Dlatego Polska powinna precyzyjnie określić, które zdolności muszą pozostawać pod całkowitą narodową kontrolą, a które można współdzielić z sojusznikami.

Nie każda usługa satelitarna musi być narodowa. Państwo nie musi posiadać własnej konstelacji służącej do przesyłania filmów czy zapewniania internetu każdemu gospodarstwu domowemu. Musi natomiast wiedzieć, które systemy są niezbędne do prowadzenia operacji wojskowych, funkcjonowania administracji i ochrony infrastruktury krytycznej.

To właśnie tam warto płacić za niezależność.

Orbita staje się nową domeną strategiczną Polski

Jeszcze kilka lat temu polskie ambicje kosmiczne można było traktować głównie jako projekt naukowy i przemysłowy. Dziś sytuacja wygląda inaczej. MON rozwija konstelację rozpoznawczą, ICEYE buduje w Warszawie centrum operacji i zaplecze produkcyjne, PGZ przygotowuje się do prac nad łącznością wojskową, a polskie przedsiębiorstwa wchodzą w europejskie programy obserwacji Ziemi i bezpiecznej komunikacji.

To zmiana jakościowa.

Polska zaczyna przechodzić od korzystania z cudzych zdolności kosmicznych do współtworzenia systemów, które może kontrolować operacyjnie.

Nie oznacza to jeszcze pełnej samodzielności i prawdopodobnie nie powinno jej oznaczać. Polska jest częścią NATO i Unii Europejskiej, a systemy sojusznicze zwiększają jej możliwości. Jednocześnie doświadczenia ostatnich lat pokazują, że najbardziej krytycznych zdolności nie powinno się opierać wyłącznie na dobrej woli jednego zagranicznego operatora.

Właśnie dlatego pytanie „czy potrzebujemy własnego Starlinka?” warto sformułować inaczej.

Czy Polska powinna posiadać własną, odporną i kontrolowaną przez państwo warstwę infrastruktury satelitarnej, która zapewni rozpoznanie i komunikację nawet wtedy, gdy inne systemy będą niedostępne?

Kierunek dotychczasowych inwestycji wskazuje, że odpowiedź państwa jest już w dużej mierze twierdząca. Nie chodzi jednak o stworzenie kopii Starlinka. Chodzi o zbudowanie polskiego systemu systemów: własnych satelitów, bezpiecznej łączności, segmentu naziemnego oraz dostępu do europejskiej i sojuszniczej infrastruktury.

W takim modelu orbita staje się kolejną warstwą infrastruktury krytycznej państwa – podobnie jak sieć energetyczna, telekomunikacja czy transport.

A kontrola nad tą warstwą będzie coraz bardziej wpływała na rzeczywistą zdolność Polski do samodzielnego działania w sytuacji kryzysowej.

Źródła

ICEYE — Centrum Technologii Satelitarnych w Warszawie i inwestycje ponad 120 mln zł w latach 2026–2028.

Ministerstwo Obrony Narodowej — Satelitarny System Obserwacji Ziemi, program MikroSAR i konstelacja POLSARIS.

Ministerstwo Obrony Narodowej — przekazanie systemu MikroSAR Siłom Zbrojnym RP.

ICEYE — współpraca z PGZ nad systemem MILSATCOM dla Sił Zbrojnych RP.

ESA — ICEYE i Leonardo wybrane do opracowania architektury przyszłego Earth Observation Governmental Service.

Komisja Europejska — IRIS², europejska konstelacja bezpiecznej łączności satelitarnej.

Komisja Europejska — EU GOVSATCOM i europejski system bezpiecznej łączności rządowej.