Maszyny do chipów rozchwytywane. ASML nie nadąża z popytem

Holenderski producent maszyn do wytwarzania zaawansowanych chipów podwyższył prognozę rocznej sprzedaży do 44–45 mld euro. ASML wskazuje, że boom inwestycyjny wokół sztucznej inteligencji jest tak silny, iż firma może nie zaspokoić całego popytu w latach 2027–2028. To dobra wiadomość dla zamówień, lecz zarazem sygnał napięć w globalnym łańcuchu dostaw.

ASML jest kluczowym dostawcą zaawansowanych maszyn litograficznych, dzięki którym na krzemowych płytkach powstają mikroskopijne struktury układów scalonych. Wydajność oraz precyzja tych urządzeń warunkują tempo rozbudowy fabryk półprzewodników. Sama konstrukcja nowej fabryki chipów nie rozwiązuje problemu, jeśli producent nie zdobędzie narzędzi, specjalistów oraz materiałów do uruchomienia produkcji.

W komunikacji dotyczącej wyników za trzeci kwartał firma podała prognozę sprzedaży w czwartym kwartale na poziomie 14,2–15,2 mld euro oraz oczekiwaną marżę brutto około 57 proc. Reuters wskazuje, że zainteresowanie maszynami wykracza już poza 2028 r.; część klientów rozmawia o terminach na lata 2029 i 2030. Zapowiedzi nie są jednak równoznaczne z wykonanymi dostawami.

Rosnąca liczba zamówień bierze się przede wszystkim z rozbudowy centrów danych i produkcji procesorów potrzebnych modelom AI. Popyt obejmuje też pamięci, urządzenia sieciowe i półprzewodniki do innych zastosowań. Duże koncerny technologiczne mogą planować nakłady w wieloletnim horyzoncie, ale ostateczną skalę inwestycji kształtują dostęp do energii, koszt finansowania oraz wykorzystanie gotowych systemów.

Z punktu widzenia Europy pozycja holenderskiej spółki jest strategiczna. Kontynent dysponuje ważną technologią produkcyjną, nawet jeśli znaczna część fabryk i zaawansowanego projektowania układów znajduje się poza nim. Jednocześnie ASML samo korzysta z rozbudowanej sieci dostawców oraz międzynarodowych klientów, co zwiększa podatność na ograniczenia handlowe i eksportowe.

Firma planuje zwiększać możliwości produkcji i modernizować istniejące maszyny, aby więcej układów mogło powstawać na danej instalacji. Taki kierunek wymaga czasu: rozbudowa łańcucha komponentów oraz szkolenie zespołów nie odbywają się z kwartału na kwartał. Nawet jeżeli inwestycje przyspieszą, nierównowaga między popytem a podażą może utrzymywać się jeszcze przez kilka lat. Rozbudowa produkcji najważniejszych urządzeń zależy ponadto od dostaw niezwykle precyzyjnych części optycznych i mechanicznych. Nie da się takich komponentów zastąpić przypadkowym zamiennikiem bez ponownego testowania dokładności. Przy długich cyklach inwestycyjnych nawet kilka miesięcy opóźnienia dostawy kluczowego urządzenia może przesunąć otwarcie fabryki. Dlatego klienci starają się rezerwować moce produkcyjne z kilkuletnim wyprzedzeniem, a zarząd ASML szuka możliwości zwiększenia wydajności istniejących instalacji.

Dla rynków finansowych ważne jest rozdzielenie trzech pojęć: prognozowanych przychodów, liczby zakontraktowanych urządzeń i wyników już zrealizowanej produkcji. Silny portfel zamówień poprawia przewidywalność działalności, lecz nie chroni w pełni przed zmianą cyklu inwestycyjnego. Obecne wyniki ASML pokazują siłę infrastruktury AI, ale nie są dowodem, że każda inwestycja w tę technologię okaże się rentowna.