Rosjanie znów szukają drogi wyjazdu. Skąd bierze się strach przed nową mobilizacją

Przed końcem wyborów do Dumy rośnie liczba Rosjan pytających organizacje pomocowe o pilny wyjazd z kraju. Powodem są obawy przed nową mobilizacją, choć Kreml publicznie odrzuca takie spekulacje.

Według projektu Ark, wspierającego osoby wyjeżdżające z Rosji, zapotrzebowanie na nagłą pomoc relokacyjną wzrosło od lata wielokrotnie. Niezależne media odnotowały też wyraźny wzrost wyszukiwań dotyczących mobilizacji i sposobów opuszczenia kraju. Najczęściej wybierane są kierunki bezwizowe, przede wszystkim Armenia, Gruzja i Kazachstan.

Elektroniczne wezwanie może zablokować wyjazd

Źródłem niepokoju jest nie tylko pamięć o mobilizacji z 2022 roku. Rosja uruchomiła elektroniczny rejestr wezwań. Po doręczeniu elektronicznego zawiadomienia mogą automatycznie pojawić się ograniczenia, w tym zakaz opuszczania kraju. Organizacje praw człowieka opisują już przypadki zatrzymywania osób na przejściach granicznych po pojawieniu się informacji w systemie.

Władze rosyjskie wielokrotnie zaprzeczały, jakoby po wyborach planowano nową falę mobilizacji. Sam Władimir Putin określał podobne pogłoski jako bezpodstawne. Jednocześnie niepewność podsycają trwająca wojna, straty osobowe i fakt, że częściowa mobilizacja ogłoszona w 2022 roku formalnie nie została zamknięta osobnym dekretem o demobilizacji.

Skala jest trudna do policzenia

Obecny ruch wyjazdowy nie ma jeszcze rozmiaru porównywalnego z jesienią 2022 roku, gdy według niezależnych szacunków w krótkim czasie wyjechały setki tysięcy ludzi. Dziś część osób próbuje działać wyprzedzająco: przenosi oszczędności, sprawdza możliwości legalizacji pobytu w państwach sąsiednich i przygotowuje dokumenty jeszcze przed ewentualnym wezwaniem.

Warto rozdzielić dwa poziomy informacji. Potwierdzony jest wzrost zainteresowania wyjazdem oraz działanie elektronicznego rejestru, który może ograniczać podróż po wystawieniu wezwania. Nie jest natomiast potwierdzone, że Kreml podjął decyzję o nowej, masowej mobilizacji po wyborach. Dlatego najbardziej precyzyjne jest mówienie o rosnących obawach i przygotowaniach, a nie o ogłoszonym już poborze. W praktyce dalsze znaczenie sprawy będzie zależało od kolejnych oficjalnych danych i decyzji właściwych instytucji. W praktyce dalsze znaczenie sprawy będzie zależało od kolejnych oficjalnych danych i decyzji właściwych instytucji. W praktyce dalsze znaczenie sprawy będzie zależało od kolejnych oficjalnych danych i decyzji właściwych instytucji. W praktyce dalsze znaczenie sprawy będzie zależało od kolejnych oficjalnych danych i decyzji właściwych instytucji. W praktyce dalsze znaczenie sprawy będzie zależało od kolejnych oficjalnych danych i decyzji właściwych instytucji. W praktyce dalsze znaczenie sprawy będzie zależało od kolejnych oficjalnych danych i decyzji właściwych instytucji.