Państwa UE chcą jednocześnie więcej wydawać na obronność, energetykę i transformację gospodarczą. Europejska Rada Fiskalna ostrzega jednak, że jeśli każde nowe wyzwanie będzie kończyć się kolejnym wyjątkiem, unijne reguły budżetowe mogą stracić wiarygodność.
Nowe zasady fiskalne działają od 2024 roku. Każde państwo ma uzgodnioną własną ścieżkę ograniczania deficytu i długu w horyzoncie od czterech do siedmiu lat. System miał być bardziej elastyczny od poprzedniego, ale jednocześnie wymuszać realne trzymanie się uzgodnionych planów wydatkowych.
Obronność i energia otworzyły kolejne furtki
Według Europejskiej Rady Fiskalnej Komisja i państwa członkowskie zbyt łatwo sięgają po klauzule pozwalające czasowo odejść od ścieżek wydatkowych. Najpierw dotyczyło to większych wydatków obronnych, później pojawiła się elastyczność związana z odpornością energetyczną. Każdy taki wyjątek może być politycznie uzasadniony, ale razem tworzą precedens osłabiający cały mechanizm. Rada zwraca uwagę, że wyjątek powinien pozostać naprawdę wyjątkowy i mieć jasno określony termin. W przeciwnym razie państwa mogą coraz łatwiej uzasadniać odejście od planu kolejnym kryzysem lub presją polityczną.
Dla Polski to spór o bardzo konkretną przestrzeń w budżecie
Warszawa należy do państw ponoszących wysokie koszty obronne, więc elastyczność reguł jest dla niej ważna. Z drugiej strony rosnące zadłużenie oznacza wyższy koszt obsługi długu. Unijny spór nie sprowadza się więc do pytania „oszczędzać czy inwestować”, lecz do tego, które wydatki można traktować jako nadzwyczajne i jak długo.
Rada zwraca uwagę, że dług sektora publicznego w UE wzrósł z 81 proc. PKB w 2024 roku do 82 proc. w 2025 r., a Komisja oczekuje dalszego wzrostu w 2026 r.
Źródła
Reuters: https://www.reuters.com/business/eu-fiscal-board-exceptions-new-eu-fiscal-rules-put-credibility-risk-2026-09-21/
Formaty reklamowe wewnątrz artykułu
Reklamy wplecione między akapity najlepiej działają w układzie poziomym lub prostokątnym.
