Dania zmienia zasady ochrony dla części Ukraińców

Dania pracuje nad zmianą zasad specjalnej ochrony dla części obywateli Ukrainy. Projekt L 14 obejmuje m.in. osoby w wieku 23-60 lat, które podlegają ukraińskim przepisom mobilizacyjnym i nie są zwolnione ze służby. Ustawa nie jest jeszcze prawem – kolejne czytania w Folketingu zaplanowano na 25 i 27 sierpnia.

Duński parlament pracuje nad zmianą przepisów dotyczących specjalnej ochrony dla obywateli Ukrainy. Projekt L 14 został wniesiony 25 czerwca przez ministra do spraw imigracji i integracji Mortena Bødskova. 12 sierpnia odbyło się pierwsze czytanie, po którym projekt skierowano do dalszych prac w Komisji ds. Imigracji i Integracji.

Najważniejsza zmiana dotyczy osób objętych ukraińskimi zasadami mobilizacji. Z oficjalnego opisu projektu wynika, że zaostrzone mają zostać reguły uzyskiwania zezwolenia na pobyt dla osób w wieku 23-60 lat, jeżeli zgodnie z prawem Ukrainy podlegają mobilizacji i nie są zwolnione ze służby wojskowej.

Podczas pierwszego czytania Bødskov tłumaczył, że celem zmian jest niedopuszczenie do sytuacji, w której duńskie przepisy pobytowe służą do unikania mobilizacji. Minister zaznaczył również, że proponowane ograniczenia mają dotyczyć nowych zezwoleń, a nie Ukraińców, którzy już posiadają ważne zezwolenie na pobyt w Danii.

Zmiana nie jest jeszcze obowiązującym prawem

Projekt nadal przechodzi przez Folketing. Drugie czytanie zaplanowano na 25 sierpnia, a trzecie na 27 sierpnia. Dopiero po zakończeniu prac parlamentarnych będzie można mówić o ostatecznym kształcie nowych zasad i terminie ich pełnego stosowania.

Znaczenie ma również moment złożenia wniosku. Z wypowiedzi ministra podczas debaty wynika, że rząd chce, aby zaostrzone rozwiązania oddziaływały także na część wniosków złożonych po przedstawieniu projektu 25 czerwca. Ma to zapobiec wykorzystywaniu dotychczasowych zasad przed wejściem zmian w życie.

Projekt przewiduje ponadto upoważnienie dla ministra do wprowadzania dodatkowych warunków pobytowych, jeżeli Unia Europejska w przyszłości dalej ograniczy dostęp do mechanizmu ochrony osób przesiedlonych z Ukrainy. Duński rząd wskazuje przy tym na potrzebę dostosowania krajowych regulacji do szerszych zmian europejskich.

W projekcie ważne jest też rozróżnienie między samym obowiązkiem mobilizacyjnym a faktycznym powołaniem do służby. Z punktu widzenia administracji oznacza to konieczność sprawdzania dokumentów i wyjątków przewidzianych przez prawo ukraińskie. To właśnie ten etap może okazać się najbardziej wymagający przy stosowaniu nowych zasad w praktyce.

Spór dotyczy także praktycznych skutków

W toku prac parlamentarnych pojawiły się pytania o liczbę ukraińskich mężczyzn w wieku 23-60 lat przebywających obecnie w Danii oraz o praktyczne możliwości współpracy z władzami Ukrainy. Posłowie pytali również, jak nowe przepisy będą działały wobec osób, które nie otrzymają zezwolenia w ramach specjalnej ustawy.

Rząd sygnalizuje też kolejne zmiany. Z dokumentów Folketingu wynika, że w roku parlamentarnym 2026-2027 ma zostać przedstawiony osobny projekt dotyczący objęcia części przesiedleńców z Ukrainy ogólnymi zasadami obowiązku pracy.

Nowe rozwiązanie nie oznacza więc automatycznego odebrania ochrony wszystkim Ukraińcom w Danii. Projekt koncentruje się na określonej grupie osób i na nowych zezwoleniach wydawanych na podstawie ustawy specjalnej. Kluczowe pozostają wyjątki od mobilizacji oraz sposób ich dokumentowania.

Najbliższe posiedzenia Folketingu pokażą, czy projekt zostanie przyjęty bez większych zmian. Dla innych państw europejskich duńskie rozwiązanie może być istotnym precedensem w dyskusji o tym, jak łączyć ochronę wojennych uchodźców z obowiązkami wynikającymi z prawa państwa pochodzenia.