Od dziś nowe zasady pracy dla obywateli Gruzji, Kolumbii i Wenezueli. Ruch bezwizowy już nie wystarczy

22 sierpnia wchodzą w życie przepisy ograniczające możliwość pracy w Polsce obywatelom Gruzji, Kolumbii i Wenezueli, którzy przebywają w kraju wyłącznie w ramach ruchu bezwizowego. Dla pracodawców oznacza to konieczność dokładniejszego sprawdzania podstawy pobytu, a dla części cudzoziemców — potrzebę uzyskania wizy lub innego tytułu pobytowego.

Co dokładnie zmienia się 22 sierpnia

Rozporządzenie Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej wskazuje trzy państwa, których obywatele nie mogą od dziś wykonywać pracy na podstawie zezwolenia, jeżeli ich pobyt w Polsce opiera się wyłącznie na ruchu bezwizowym.

W praktyce sama możliwość legalnego wjazdu i pobytu bez wizy nie wystarcza już do legalnej pracy na podstawie zezwolenia. Potrzebny jest odpowiedni tytuł pobytowy przewidziany w przepisach.

Urzędy pracy podkreślają w komunikatach, że osoby, które przed 22 sierpnia rzeczywiście rozpoczęły pracę na podstawie ważnego zezwolenia podczas pobytu bezwizowego, mogą ją kontynuować do końca bieżącego okresu pobytu. To ważny przepis przejściowy.

Największe ryzyko leży po stronie pracodawcy

Dla firmy zatrudniającej cudzoziemca kluczowe jest nie tylko sprawdzenie samego zezwolenia na pracę, ale także dokumentu pobytowego. Dotychczas w części przypadków ruch bezwizowy był wystarczającą podstawą pobytu. Od dziś dla wskazanych państw przestaje wystarczać do wykonywania pracy.

Pracodawca, który nie zweryfikuje statusu, może narazić się na zarzut nielegalnego powierzania pracy. Dlatego działy kadr i biura rachunkowe powinny ponownie przejrzeć dokumenty zatrudnionych obywateli Gruzji, Kolumbii i Wenezueli.

Komunikaty publicznych służb zatrudnienia przypominają również, że osoby znajdujące się w trudnej sytuacji mogą korzystać z pomocy informacyjnej urzędów, organizacji wspierających cudzoziemców i programu dobrowolnych powrotów prowadzonego przez Straż Graniczną.

Nie każdy cudzoziemiec z tych państw traci prawo do pracy

Najważniejsze jest rozróżnienie między narodowością a podstawą pobytu. Nowe ograniczenie nie oznacza zakazu zatrudniania obywateli tych trzech państw. Dotyczy konkretnej sytuacji: pracy na zezwoleniu przy pobycie bezwizowym.

Osoby posiadające wizę, kartę pobytu albo inną podstawę przewidzianą w ustawie mogą nadal pracować, jeżeli spełniają pozostałe warunki. Przepisy przewidują też wyjątki i regulacje dotyczące oczekiwania na zezwolenie jednolite.

Dla cudzoziemca i pracodawcy najbezpieczniejsza zasada jest dziś prosta: nie opierać się na samym ruchu bezwizowym i sprawdzić dokumenty przed rozpoczęciem kolejnego okresu pracy.

Nowe przepisy mają także znaczenie dla samych cudzoziemców planujących dopiero przyjazd do Polski. Osoba, która wcześniej zakładała, że przyjedzie bez wizy i po uzyskaniu zezwolenia szybko rozpocznie pracę, musi teraz wcześniej sprawdzić właściwą ścieżkę pobytową. W praktyce może to wydłużyć rekrutację i zwiększyć liczbę formalności wykonywanych jeszcze przed podróżą.

Dla firm korzystających z pracy cudzoziemców problemem może być okres przejściowy. Kadry muszą odróżnić osoby, które już rozpoczęły zatrudnienie przed wejściem w życie rozporządzenia, od tych, które dopiero mają rozpocząć pracę. Błąd w dacie rozpoczęcia albo w podstawie pobytu może mieć konsekwencje przy kontroli legalności zatrudnienia.

Zmiana może też ograniczyć część nadużyć, jeśli ruch bezwizowy był wykorzystywany jako najprostsza ścieżka do szybkiego zatrudniania bez odpowiedniego uregulowania pobytu. Z drugiej strony pracodawcy mogą odczuć mniejszą dostępność pracowników z tych krajów, szczególnie w branżach sezonowych i usługowych.

Nie wiadomo jeszcze, jak duży będzie efekt liczbowy. Same przepisy nie pokazują, ilu obywateli Gruzji, Kolumbii i Wenezueli pracowało dotąd w Polsce dokładnie w tej konfiguracji prawnej. Dlatego pierwsze miesiące obowiązywania rozporządzenia będą ważne dla oceny, czy mamy do czynienia z dużą zmianą rynku pracy, czy głównie z korektą formalnej ścieżki legalizacji.

Pracodawca powinien też pamiętać, że przepisy o zatrudnianiu cudzoziemców są rozproszone między ustawą o powierzaniu pracy a prawem pobytowym. W razie wątpliwości bardziej bezpieczne jest potwierdzenie statusu w urzędzie pracy lub przez oficjalną infolinię niż opieranie się na poradach z grup internetowych.

Źródła

• Publiczne Służby Zatrudnienia — komunikat o zmianach — https://gdansk.praca.gov.pl/web/urzad-pracy/dla-pracodawcow-i-przedsiebiorcow/zatrudnianie-cudzoziemcow/brak-pracy-w-ruchu-bezwizowym
• PUP Wodzisław Śląski — zmiany od 22 sierpnia — https://psz.praca.gov.pl/web/powiatowy-urzad-pracy-w-wodzislawiu-slaskim/-/zmiany-w-zatrudnianiu-obywateli-gruzji-kolumbii-i-wenezueli