Polska ponownie wzywa ambasadora Izraela po śmierci Damiana Sobola

Polskie MSZ ostro zareagowało na decyzję Izraela o zakończeniu postępowania dotyczącego ataku z 2024 roku, w którym zginął polski wolontariusz World Central Kitchen Damian Sobol. Ambasador Izraela został wezwany do resortu, a Warszawa domaga się materiałów dla własnego śledztwa prowadzonego w Przemyślu.

MSZ: „jesteśmy bardzo rozczarowani”

Damian Sobol był jednym z siedmiorga pracowników organizacji World Central Kitchen zabitych w izraelskim nalocie w Strefie Gazy w kwietniu 2024 roku. Sprawa wywołała wówczas międzynarodowe oburzenie, również dlatego, że konwój organizacji humanitarnej był oznaczony i poruszał się trasą znaną stronom konfliktu.

Po informacji o zakończeniu izraelskiego postępowania polskie Ministerstwo Spraw Zagranicznych przekazało, że jest „bardzo rozczarowane”. Resort wezwał ambasadora Izraela i przedstawił krytyczną ocenę dotychczasowych działań wyjaśniających.

Wiceminister spraw zagranicznych Ignacy Niemczycki mówił w Programie 1 Polskiego Radia, że Warszawa uważa decyzję za zaskakującą. Podkreślał też, że użycie siły powinno być proporcjonalne, a niewłaściwe jej użycie powinno mieć konsekwencje.

Polskie śledztwo trwa i potrzebuje izraelskich materiałów

Kluczowy element sporu ma charakter prawny, nie tylko dyplomatyczny. Prokuratura Okręgowa w Przemyślu prowadzi równoległe polskie postępowanie. MSZ poinformowało Izrael, że oczekuje przekazania wyjaśnień i materiałów, o które wystąpili polscy śledczy.

To oznacza, że umorzenie postępowania po stronie izraelskiej nie zamyka sprawy dla Polski. Jeżeli materiały nie zostaną przekazane albo okażą się niepełne, konflikt może wejść na wyższy poziom polityczny.

Sprawa jest też testem wiarygodności relacji polsko-izraelskich. Rząd nie może ograniczyć się do symbolicznego protestu, skoro chodzi o śmierć obywatela Polski podczas operacji wojskowej i trwające postępowanie prokuratorskie. Z drugiej strony należy pamiętać, że sam fakt zakończenia izraelskiego postępowania nie przesądza automatycznie o odpowiedzialności konkretnej osoby.

Warszawa chce nie tylko wyjaśnień, ale współpracy

Polska dyplomacja podkreśla, że oczekuje rzeczywistej współpracy z prokuraturą. Podobnie zareagowała Australia, której obywatel również zginął w tym samym ataku. Powstaje więc presja międzynarodowa na przedstawienie pełnej dokumentacji sprawy.

Najbliższym testem będzie to, czy izraelskie władze odpowiedzą na polskie wnioski dowodowe. Jeśli tak, spór może pozostać na poziomie prawnym. Jeśli nie, temat prawdopodobnie wróci do relacji bilateralnych i stanie się kolejnym obciążeniem w kontaktach Warszawy z Jerozolimą.

Polska ma w tej sprawie jeszcze jeden argument: śmierć Sobola nie była zdarzeniem oderwanym od szerszej debaty o zasadach prowadzenia operacji wojskowych w gęsto zaludnionym terenie. Atak na konwój humanitarny stał się symbolem pytania o skuteczność procedur rozpoznania celu i ochrony organizacji pomocowych. Dlatego Warszawa może oczekiwać nie tylko odpowiedzi procesowej, ale również wyjaśnienia, jakie zmiany wprowadzono po tragedii.

Dla rodzin ofiar najważniejsza jest odpowiedzialność indywidualna i instytucjonalna. Państwa mogą różnić się oceną prawną działania żołnierzy, ale powinny przynajmniej zapewnić przejrzysty dostęp do materiału dowodowego. To właśnie na tym tle polskie żądanie współpracy z prokuraturą jest czymś więcej niż dyplomatycznym gestem.

Nie bez znaczenia jest również moment. Relacje Europy z Izraelem pozostają obciążone wojną w Gazie, liczbą ofiar cywilnych i sporami o proporcjonalność działań. Polska, domagając się wyjaśnień w sprawie własnego obywatela, wpisuje się w szerszą europejską debatę o granicach odpowiedzialności podczas konfliktu zbrojnego.

Jednocześnie rząd powinien unikać dwóch skrajności: z jednej strony miękkiej reakcji ograniczonej do noty dyplomatycznej, z drugiej — wykorzystywania tragedii do politycznej eskalacji bez nowych faktów. Najbardziej wiarygodne będzie konsekwentne wspieranie prokuratury i publiczne informowanie, czy Izrael rzeczywiście przekazuje żądane dokumenty.

Źródła

• Reuters — Poland 'very disappointed’ after Israel drops probe — https://www.reuters.com/world/poland-very-disappointed-after-israel-drops-probe-into-killing-polish-citizen-2026-08-21/