Prezydencki projekt KPK w konsultacjach. Spór wraca po marcowym wecie

Prezydencki projekt zmian w procedurze karnej pozostaje w konsultacjach sejmowych. To powrót do sporu rozpoczętego marcowym wetem Karola Nawrockiego: jak pogodzić gwarancje procesowe z bezpieczeństwem i sprawnością postępowań.

Od weta do własnego projektu

Karol Nawrocki skierował projekt do Sejmu 27 marca, dwa tygodnie po odmowie podpisania wcześniejszej nowelizacji Kodeksu postępowania karnego. Sejmowe dane wskazują, że projekt oznaczony RPW/10781/2026 został skierowany do opiniowania oraz konsultacji społecznych. Według opisu Sejmu ma dostosować procedurę karną do standardów konstytucyjnych i międzynarodowych, w tym wybranych regulacji Unii Europejskiej.

Kancelaria Prezydenta przedstawia inicjatywę jako próbę zachowania tych elementów poprzedniej ustawy, które głowa państwa uznała za bezpieczne konstytucyjnie i systemowo. Projekt nie jest więc prostym powtórzeniem zawetowanej ustawy. Polityczna stawka polega na tym, czy większość sejmowa będzie chciała potraktować propozycję Pałacu Prezydenckiego jako punkt wyjścia do kompromisu, czy wróci do własnej koncepcji zmian.

W uzasadnieniu prezydenckiej inicjatywy zapisano, że projekt odpowiada na „szeroko sygnalizowaną potrzebę dostosowania” procedury karnej do standardów konstytucyjnych i międzynarodowych. To cytat z oficjalnego opisu projektu, a nie ocena redakcji.

Marcowe weto miało jednak ostrzejsze uzasadnienie. Rzecznik prezydenta Rafał Leśkiewicz pisał wtedy: „Państwo musi gwarantować rzetelny proces, ale także chronić obywateli przed przestępczością”. Ten punkt nadal wyznacza linię sporu: nie chodzi wyłącznie o techniczne brzmienie przepisów, lecz o to, jak daleko powinny sięgać gwarancje procesowe, gdy państwo prowadzi postępowania w najpoważniejszych sprawach.

Teraz liczą się konkretne przepisy, nie polityczne etykiety

Sejmowa ścieżka projektu pokazuje, że dokument był kierowany do szeregu instytucji, m.in. Sądu Najwyższego, Krajowej Rady Sądownictwa, prokuratury, samorządów zawodów prawniczych i organizacji społecznych. To ważniejsze od samej wymiany politycznych deklaracji, bo właśnie opinie prawne mogą wskazać, które rozwiązania da się obronić konstytucyjnie i praktycznie.

Równolegle w Sejmie funkcjonują inne projekty dotyczące procedury karnej. To oznacza, że ostateczna ustawa może powstać dopiero w toku prac komisji, a nie jako proste przyjęcie jednego z gotowych tekstów. Dla obywatela kluczowe będą nie nazwy projektów, lecz konkretne gwarancje: dostęp do obrońcy, sposób przesłuchiwania, tłumaczenie, zasady postępowania dowodowego i środki kontroli decyzji organów.

Na tym etapie nie ma podstaw, by przesądzać, który wariant uzyska większość. Pierwszym testem będzie to, czy po konsultacjach strony sporu wskażą konkretne przepisy możliwe do wspólnego przyjęcia. Dopiero wtedy będzie można ocenić, czy marcowe weto otworzyło drogę do korekty prawa, czy jedynie przesunęło konflikt na kolejne miesiące.

Ważnym tłem jest także samo tempo prac. Projekt prezydencki wpłynął pod koniec marca, a następnie był kierowany do analiz prawnych i ekonomicznych oraz do szerokiego katalogu podmiotów opiniujących. To pokazuje, że spór o procedurę karną nie jest jednym głosowaniem, ale procesem, w którym zderzają się standardy konstytucyjne, praktyka prokuratorska i prawa uczestników postępowania.

Dla obywatela szczególnie istotne jest, by kompromis nie polegał na prostym usunięciu kontrowersyjnych przepisów bez zastąpienia ich rozwiązaniami odpowiadającymi na problemy wskazane przez sądy, prawników i instytucje europejskie. Dlatego warto śledzić nie tylko komunikaty partyjne, lecz przede wszystkim poprawki, opinie i uzasadnienia przedstawiane w komisjach.

Jeżeli Sejm zdecyduje się połączyć rozwiązania z kilku projektów, powstanie dodatkowe pytanie o spójność całej nowelizacji. Procedura karna działa jak system naczyń połączonych: zmiana prawa do obrony, sposobu przesłuchania czy udziału tłumacza wpływa na kolejne etapy postępowania. Z tego powodu pozornie drobna poprawka może mieć większy skutek niż najbardziej medialny zapis.